Het Oorlogsdagboek van Mej. P Dozy over de periode 2 - 4 Oktober 1944

Terug naar bladzijde 198

Terug naar de inhoud

Naar bladzijde 200

44L - Vervolg dagverhaal

blz 199

afgedaan. Misschien voor immer, o bitter denkbeeld. Vader bracht het in woorden toen hij somber opmerkte: "Wat wij achter hebben gelaten zullen wij nooit meer terug zien."
Het antwoord hierop bevatte de troost waar wij ons aan vastklampten "Denk alleen maar wat een wonder het is dat wij er allen ongedeerd af zijn gekomen." Inderdaad mochten wij ons bevoorrecht prijzen. Menigeen is op de vlucht getroffen en gewond, enkelen vonden de dood.
Waarschijnlijk was de overgeprikkeldheid van ons gemoed er schuld aan dat wij te hard oordeelden en in de Heumensche toeschouwers louter sensatiezucht veronderstelden. Bij de smid werden wij binnen gehaald. Onze buren, timmerman Nillesen en zijn gezin, hadden daar onderdak gevonden bij de getrouwde dochter en stonden nu voor 't huis uit te zien naar bekenden om hen uit de stroom te halen en te laven met koffie. Wij moesten verslag uitbrengen over de laatste nacht en de toestand bij 't vertrek. De eene vraag die hen zo na aan 't hart ging dat ze hem nauwelijks durfden stellen: "Is bij ons werkelijk alles verbrand?"
Helaas, wij konden de jobstijding slechts bevestigen. De jongste dochter, waarvan de huwelijksdag binnen een paar weken gevierd zou zijn, barstte in tranen uit om verloren uitzet en meubels. De ouders verdrongen eigen verdriet en trachtten haar te troosten. Bezorgd en bleek sloeg de zoon Kees zijn nog blekere vrouw en 't schreiende zuigelingetje op haar schoot gade, 't kleintje dat onder kanongebulder geboren was. Ook de oudste dochter Anneke was daar met haar gehele
- 6 -
kinderschaar, de jongste rustig slapend in de wagen. En de pleegzuster, Zuster Marie en nog een paar anderen die eveneens gedurende de laatste weken een schuilplaats in de kelder van Anneke's bakkerij hadden gevonden. Zij allen zouden door een Heumensche voerman op een grote platte wagen verder gebracht worden. Gul werd ook aan ons plaats op dit vervoermiddel aangeboden; onze bezittingen waren er al opgehesen bijna voordat wij de mond hadden kunnen opendoen om deze uitkomst te aanvaarden. Met een zucht van verlichting legden wij de rugzakken - ze waren als lood zo zwaar gaan wegen - op de wagen neer. Dankbaar namen wij afscheid van de Nillesens, die zich gelijk zo ontelbare malen in het verleden, ook thans wederom ware vrienden in de nood betoonden. Vader werd gemakkelijk zittend in zijn wagentje geÔnstalleerd, de onafscheidelijke Schotje op zijn knieŽn, Paultje er naast. Moeder en Ineke evenals mijn persoon met Joris verkozen te voet te volgen.
Op aanwijzing van een Redcap sloeg de voerman van de hoofdweg af, de dijk op. De bochtige, winderige dijk die slechts met een grote omweg naar onze bestemming Wychen kon leiden. Zou het niet mogelijk zijn Wychen rechtstreeks te bereiken langs het binnenpad 1) en dan daar kwartier te vinden voordat de grote stroom vluchtelingen het dorp bereikte?
't Oversteken van de verboden military road gelukte boven verwachting, wellicht omdat men in die wandelaarster met een hond aan de lijn niet anders vermoedde dan een inwoonster die met haar trouwe Fidel een luchtje ging scheppen.
Het zandige pad door de bossen, in gewone omstandigheden al niet te best begaanbaar, verkeerde nu door het drukke gebruik in een staat van grondeloze mulheid. De soldaten hadden getracht het enigzins berijdbaar te maken door 't spreiden van ijzergaas matten of door 't leggen van aan elkaar verbonden rondhouten, de z.g. corduroy road. Een constructie reeds door de Romeinen toegepast tot het oversteken van moerassen. Overal onder de dennen kampeerden soldaten, hier en daar stonden vrachtwagens en lagen stapels munitie. Op plaatsen was van
- 7 -
boom tot boom wit lint gespannen, alsof kinderen er een spelletje hadden gespeeld met band uit moeders naaidoos. Later zouden wij ondervinden hoe doeltreffend deze white tape, die ook in 't donker zichtbaar bleef, voor alle mogelijke aanwijzingen en afscheidingen was.
Aan de weg die afwisselend voerde door bos en ven, langs akkers en keuterboerderijtjes, scheen geen einde te komen. Vrouw en hond werden moe. Ten lange leste bereikten wij Wychen toch. Het ruime marktplein was overvuld met vluchtelingen uit de gehele bedreigde streek:


     [1] Heumen - St.Walrick - Alverna Ė Wychen. P.S.

Terug naar bladzijde 198

Terug naar de inhoud

Naar bladzijde 200