| 44R - Vervolg dagverhaal |
blz 264 |
Meer dan het sombere binnenland trokken de tochten langs den dijk. De
dijk die altijd begaanbaar bleef; ook met het natste weer, wanneer de
vette modder op de binnenwegen tot over de klompen heen sopte en ons
soms verraderlijk meezoog naar de slootkant toe, zodat slechts de
omhelzing van een boomstam of het grijpen van een tak een ongewenst bad
verhinderde. De dijk met het ruime uitzicht, de torens en molens van het
Brabantse land, maar ook van dat Gelderland waar het hart naar uitging.
Als wij met helder weer onze koers naar het Oosten richtten, konden wij
in de verte de donkere heuvelrij van het Rijk van Nijmegen
onderscheiden. Onze bossen: wit tekende het kasteel van de Mokerhei zich
af, als wenkte het ons. In het gezichtsveld, schijnbaar zo dichtbij en
toch zo onbereikbaar. Dreunend als verre donder kwam telkenmale
- 132 -
het kanongebulder overwaaien.
Deze Ravensteiners, waarvan de mannen zelden en de vrouwen vrijwel nooit
hun woning verlaten zonder noodzaak, zullen 't wel een zonderlinge
liefhebberij gevonden hebben van de vluchteling om de gehele omtrek af
te gaan lopen. Toch voelden zij zich, met de trots die inheemsen overal
ter wereld voor hun geboortegrond koesteren, gevleid door de
belangstelling van de vreemdeling. Vader van Tilborg wakkerde die
belangstelling aan door zijn commentaar op de wandelingen. Hij, die voor
het aankopen van slachtvee tot in verre omtrek heeft rondgezworven,
gebruikte op die tochten ogen en oren en is daardoor bekend met de
geschiedenis van elke boerderij en de lotgevallen van ieder gezin. En
het waren niet enkel de mensen en dingen van eigen tijd die zijn
aandacht trokken; ook de geschiedenis van deze contreien, welke in de
80-jarige oorlog een Niemandsland vormden tussen Spaans en Staats en
daar nog de sporen van dragen, is hem niet vreemd. Hij weet waar thans
verdwenen kastelen hebben gestaan, waar in oude tijden slag geleverd is,
waar resten van vroegere schansen zijn te vinden. De merkwaardige
legende van de Goudsberg bleef heem evenmin onbekend. Verzekeren de
omwonenden niet dat in die heuvel de gouden koets van Napoleon met zijn
gehele krijgskas verborgen is? Talloze pogingen zijn gedaan om deze
begeerlijke zaken op te graven doch niemand mocht er in slagen de schat
te bemachtigen.
Wanneer er over het land van de Beerse Maas verteld wordt dan komt
onvermijdelijk ook het water ter sprake. Hoevele verhalen weet Vader van
Tilborg niet over de Maas en zijn overstromingen te vertellen! Over de
strijd die in dit land door alle eeuwen heen met en tegen het water
gevoerd is; over de watermassa's van de Maas die hun uitweg over het
kale onbewoonde land moesten zoeken als de rivier gevaarlijk hoog
gezwollen was en de dijken dreigden te bezwijken. Ook hier gold: wie het
water deert, die het water keert.
- 133 -
Dammen werden opgeworpen om bepaalde gedeelten waar men al te veel
overlast ondervond te beschermen. Daardoor steeg de vloed op andere
plaatsen des te hoger, bij nacht en ontij werden pogingen gedaan om die
dijken weer door te steken. Wat soms gelukte bij verrassing en soms na
felle schermutselingen door een sterkere tegenpartij verhinderd kon
worden. Zo was de geschiedenis van dit land vol moeite en strijd. Bloed
vloeide menigmaal. De Groene Dijk had toepasselijker de naam Rode Dijk
kunnen dragen.
Door die beelden uit het verre en nabije verleden werd het verlaten
landschap verlevendigd; een huis, een dijk gingen wij met andere ogen
bezien nu wij de gebeurtenissen kenden die er zich afgespeeld hadden.
Toch werd een enkele keer het verlangen naar iets anders dan die eeuwige
vlakte, naar bos te sterk. Of is het een verkapt verlangen naar
Groesbeek, naar eigen omgeving? Ik verzamel mijn moed om de verre tocht
naar de Schaykse bossen te ondernemen. Eerst gaat het door het land van
de Beerse Maas, waarin een paar dorpen met hun akkers zich wat hoger
verheffen. Achter de dorpen verandert het terrein, zand in plaats van
vette rivierklei. Hei en schrale akkertjes en wat verspreide armelijke
hutjes. Haveloze kinderen vluchten schuw weg voor het onrustbarende
verschijnsel van een vreemdeling; vrouwen, nieuwsgierig en wantrouwig,
komen naar buiten. Zij beantwoorden de groet niet.
In het verschiet, op korte afstand de donkere zoom van bomen, het bos.
De voeten in de logge klompen zijn vermoeid als het eindelijk bereikt
wordt. Het is een teleurstelling. Halfhoog
|